Loét tì đè là một biến chứng thường gặp ở người cao tuổi phải nằm lâu, đặc biệt sau thời gian điều trị hồi sức tích cực. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, vết loét có thể lan rộng, nhiễm trùng nặng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Từ một vết loét nhỏ đến nguy cơ lớn
Bệnh nhân nữ, Diệp Thị T., 72 tuổi (quê quán Bạc Liêu), sau thời gian điều trị tại khoa Hồi sức tích cực do viêm phổi trên nền nhiều bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường và bệnh tim thiếu máu cục bộ. Sau khi tình trạng nội khoa ổn định, bệnh nhân được xuất viện. Tuy nhiên, do phải nằm bất động kéo dài, bệnh nhân xuất hiện vết loét vùng cùng cụt và phải nhập viện trở lại. Khi vào viện, vết loét đã tiến triển sâu, có dấu hiệu nhiễm trùng rõ với dịch tiết đục, mùi hôi. Các đánh giá chuyên môn cho thấy tình trạng viêm nhiễm đang hoạt động mạnh, kèm theo sự hiện diện của vi khuẩn gây bệnh thường gặp ở vết loét da. Đáng lưu ý, bệnh nhân có nhiều yếu tố bất lợi cho quá trình lành thương như:
+Tình trạng dinh dưỡng kém
+Thiếu máu mức độ vừa
+ Đường huyết chưa được kiểm soát tốt
+ Đang bất động do điều trị gãy xương chi dưới
Những yếu tố này khiến vết loét dễ tiến triển nặng và kéo dài thời gian điều trị. Điều trị không chỉ là “mổ” . Trước tình trạng trên, các bác sĩ đã xây dựng chiến lược điều trị theo từng giai đoạn. Giai đoạn chuẩn bị:
Bệnh nhân được cắt lọc nhiều lần để loại bỏ mô hoại tử và làm sạch ổ loét. Song song đó là điều trị kháng sinh theo kết quả vi sinh, kết hợp nâng đỡ toàn trạng bằng truyền máu, bù dịch – điện giải, cải thiện dinh dưỡng và kiểm soát đường huyết. Đây là bước quan trọng giúp cơ thể đủ điều kiện cho can thiệp phẫu thuật.
Giai đoạn che phủ vết loét: Khi vết thương đã sạch và tình trạng toàn thân cải thiện, ê-kíp phẫu thuật tiến hành tạo hình che phủ bằng kỹ thuật xoay vạt da Keystone. Sau khi xử lý triệt để tổn thương, khuyết hổng thực tế lớn hơn so với ban đầu. Các bác sĩ đã thiết kế và xoay vạt da tại chỗ để che phủ hoàn toàn vùng tổn thương, giúp bảo tồn mô lành xung quanh và đảm bảo nuôi dưỡng tốt cho vùng da ghép.
Đồng thời, bệnh nhân được kết hợp hệ thống hút áp lực âm (VAC) nhằm kiểm soát dịch tiết, giảm nhiễm trùng và kích thích mô hạt phát triển, góp phần tăng khả năng liền vết thương. Kết quả tích cực nhờ điều trị toàn diện, sau gần 3 tuần điều trị tích cực, vết loét đã được che phủ hoàn toàn, vạt da sống tốt, hồng hào. Tình trạng nhiễm trùng được kiểm soát, sức khỏe bệnh nhân cải thiện rõ rệt.
Theo các ThS.BS Phan Văn Tuấn, phẫu thuật viên chính ca mổ: loét tì đè không đơn thuần là phẫu thuật mà là sự phối hợp đa chuyên khoa, bao gồm:
+ Chăm sóc vết thương hiện đại
+ Dinh dưỡng lâm sàng
+ Kiểm soát bệnh nền
+ Kỹ thuật tạo hình phù hợp Kỹ thuật vạt da Keystone là một lựa chọn hiệu quả trong che phủ các khuyết hổng vùng thân mình, đặc biệt ở người cao tuổi, giúp rút ngắn thời gian điều trị và nâng cao chất lượng sống sau can thiệp.
Phòng ngừa loét tì đè: Vai trò quan trọng của người chăm sóc Loét tì đè hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu được chăm sóc đúng cách. Người nhà cần lưu ý:
+ Xoay trở người bệnh mỗi 2 giờ để giảm áp lực lên các điểm tì
+ Sử dụng đệm chống loét như đệm hơi hoặc đệm nước
+ Giữ da sạch, khô, hạn chế ẩm ướt kéo dài
+ Theo dõi các vùng dễ loét như cùng cụt, gót chân, mấu chuyển. Khi thấy dấu hiệu bất thường như da đỏ kéo dài, phồng rộp hoặc trầy xước, cần đưa người bệnh đi khám sớm để được can thiệp kịp thời, tránh tiến triển thành loét sâu.
Một số hình ảnh:
Hình ảnh vết loét vùng cùng cụt của người bệnh
Hình ảnh trước (trái) và sau phẫu thuật (phải) của người bệnh
Hình ảnh sau phẫu thuật 18 ngày
Nguồn: ThS. BSCKI Phan Văn Tuấn
Email: pvtuan.bv@ctump.edu.vn
Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình - Thần kinh
Tài liệu tham khảo
1. Efstathios Karamanos (2021), Comprehensive Atlas of Upper and Lower Extremity Reconstruction: From Primary Closure to Free Tissue Transfer 1st ed.
2. Riccio CA (2019), Keystone Flaps: Physiology, Types, and Clinical Applications, Ann Plast Surg, 83(2):226-231
3. Wu M (2019), The application of keystone flap combined with vacuum-assisted closure in the repair of sacrococcygeal skin defect after tumor resection, J Surg Oncol, 119(7):974-978