Nhiễm trùng khớp cổ chân lan rộng kèm khuyết xương lớn là một thách thức nghiêm trọng trong phẫu thuật chấn thương chỉnh hình, đặc biệt trên người bệnh có nhiều bệnh lý nền. Nếu không được can thiệp đúng và kịp thời, nguy cơ cắt cụt chi rất cao.
Từ tổn thương phức tạp đến nguy cơ tàn phế
Người bệnh PHẠM VĂN S. , 64 tuổi (quê quán Lâm Đồng), nhập viện ngày 04/12/2025 trong tình trạng cổ chân phải viêm tấy, sưng đau kèm chảy dịch mủ. Trước đó, người bệnh đã trải qua 2 lần phẫu thuật (gồm 1 lần cắt lọc bơm rửa và 1 lần cắt lọc đặt xi măng) nhưng tình trạng nhiễm trùng vẫn không thuyên giảm.
Người bệnh có tiền sử đái tháo đường type 2 và tăng huyết áp. Các kết quả xét nghiệm khi vào viện ghi nhận chỉ số nhiễm trùng trong máu tăng rất cao. Trên hình ảnh X-quang, ê-kíp điều trị ghi nhận tình trạng hoại tử gần 50% kích thước xương sên đã được đặt xi măng trước đó. Kết hợp giữa nhiễm trùng sâu, khuyết xương lớn và bệnh nền chưa kiểm soát tốt đã đặt người bệnh trước nguy cơ đối mặt với biến chứng cắt cụt chân để kiểm soát nhiễm trùng.
Chiến lược điều trị từng bước: Kiểm soát nhiễm trùng và Hàn khớp
Đứng trước ca bệnh phức tạp, các bác sĩ Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình - Thần kinh đã hội chẩn và xây dựng chiến lược điều trị theo giai đoạn, vừa tập trung dập tắt ổ nhiễm trùng, vừa chuẩn bị điều kiện tối ưu để phục hồi chức năng vận động cho người bệnh.
• Kiểm soát nhiễm trùng tại chỗ: Người bệnh được tiến hành phẫu thuật cắt lọc triệt để các mô hoại tử, lấy bỏ khối cement cũ và thay thế bằng cement kháng sinh mới. Việc sử dụng cement kháng sinh giúp phóng thích nồng độ kháng sinh cao tại chỗ, tiêu diệt vi khuẩn còn sót lại trong ổ khuyết xương mà không gây độc toàn thân, đồng thời duy trì không gian mô chờ phẫu thuật tái tạo.
• Phẫu thuật hàn khớp: Sau 2 lần đặt xi măng kháng sinh, tình trạng nhiễm trùng đã được kiểm soát hoàn toàn, ekip đánh giá lại trước phẫu thuật: tổn thương khuyết hổng xương có kích thước #3,5x3x3cm (bao gồm khuyết xương ở đầu dưới xương mác, đầu dưới xương chày và gần 50% xương sên), kèm theo tình trạng thoái hóa khớp dưới sên.
Sau khi lấy bỏ khối cement kháng sinh, e-kip phẫu thuật đã quyết định thực hiện kỹ thuật hàn khớp cổ chân bằng phương pháp Mann thông qua 2 đường mổ. Đây là phương pháp chuyên sâu được đánh giá có tỷ lệ liền xương (hàn xương) cao, giúp cố định vững chắc vùng cổ chân và giải quyết triệt để tình trạng khuyết xương lẫn thoái hóa khớp.
Kết quả tích cực nhờ điều trị toàn diện
Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa điều trị nội khoa (kiểm soát đường huyết, huyết áp, sử dụng kháng sinh hợp lý) và kỹ thuật phẫu thuật, quá trình hồi phục của người bệnh diễn ra thuận lợi. Sau 7 tháng phẫu thuật, kết quả tái khám cho thấy vết mổ đã lành tốt, người bệnh hết đau cổ chân và tự đi lại, sinh hoạt gần bình thường mà không cần đến các dụng cụ hỗ trợ di chuyển. Hình ảnh X-quang kiểm tra ghi nhận khớp cổ chân đã liền xương vững chắc, ổ nhiễm trùng được kiểm soát triệt để, bảo tồn thành công chi thể cho người bệnh.
E-kip phẫu thuật thông tin: “Phẫu thuật Mann có nhiều ưu điểm về mặt giải phẫu, cơ học và sinh học, có thể chỉnh sửa các biến dạng & khuyết xương phức tạp, tỷ lệ liền xương cao. Điều trị nhiễm trùng khớp cổ chân trên người bệnh có bệnh nền đái tháo đường là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự kiên trì và phối hợp đa chuyên khoa. Việc áp dụng thành công phương pháp Mann trong hàn khớp cổ chân giúp người bệnh phục hồi chức năng vận động và sớm trở lại cuộc sống”.
Một số hình ảnh ca bệnh:
Hình ảnh lâm sàng và X-quang trước phẫu thuật
Lập kế hoạch phẫu thuật
Hình ảnh người bệnh và xquang sau điều trị 7 tháng
Nguồn: ThS. Bs Phan Văn Tuấn
Khoa Chấn thương chỉnh hình - Thần kinh