Ebola là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể bùng phát thành dịch. Chủ động nhận biết dấu hiệu và đi khám đúng lúc là cách quan trọng để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.
1. Ebola là gì?
Ebola là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút Ebola gây ra.
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế:
- Bệnh có thể diễn biến nghiêm trọng.
- Thường có biểu hiện xuất huyết và suy đa tạng.
- Tỷ lệ tử vong trung bình khoảng 50%, có thể dao động từ 25% đến 90%.
- Một số nhóm có nguy cơ cao hơn như:
o Người tiếp xúc với động vật ốm hoặc chết do vi rút Ebola.
o Người tiếp xúc với máu, dịch cơ thể hoặc đồ dùng của người bệnh.
o Nhân viên y tế trực tiếp chăm sóc người bệnh.
2. Ebola lây qua đường nào?
Ebola lây khi tiếp xúc trực tiếp với:
- Máu của người bệnh.
- Dịch cơ thể như phân, nước tiểu, nước bọt, tinh dịch.
- Đồ dùng của người nhiễm bệnh như quần áo, chăn, kim tiêm đã sử dụng.
- Mô, máu, dịch cơ thể của động vật nhiễm bệnh.
- Thi thể người bệnh tử vong do Ebola.
Bộ Y tế lưu ý: vi rút Ebola có thể tiếp tục được đào thải qua tinh dịch kéo dài đến 12 tháng và qua sữa mẹ.
3. Dấu hiệu nhận biết cần chú ý
- Thời gian ủ bệnh của Ebola trung bình từ 2-21 ngày.
- Các dấu hiệu thường gặp gồm:
• Sốt cấp tính.
• Mệt mỏi nhiều.
• Đau đầu. đau mỏi cơ, đau họng.
• Buồn nôn hoặc nôn.
• Tiêu chảy.
• Đau bụng.
• Viêm kết mạc.
• Phát ban, thường xuất hiện trong tuần đầu của bệnh.
- Dấu hiệu nguy hiểm có thể gặp:
• Đi ngoài phân đen.
• Chảy máu nơi tiêm truyền.
• Ho ra máu, chảy máu chân răng.
• Tiểu ra máu.
• Chảy máu âm đạo.
• Triệu chứng khác: Sốc, suy đa tạng (suy gan, suy thận,...)
4. Khi nào cần đến cơ sở y tế?
Cần đến cơ sở y tế ngay nếu có:
- Sốt cấp tính từ 38°C trở lên kèm ít nhất một trong các dấu hiệu:
• Đau đầu.
• Nôn hoặc tiêu chảy.
• Đau bụng.
• Xuất huyết không giải thích được.
- Đặc biệt cần đi khám ngay nếu trong vòng 21 ngày trước khi có triệu chứng, bạn từng:
• Tiếp xúc với máu, dịch cơ thể hoặc đồ dùng của người nghi ngờ hoặc xác định nhiễm Ebola.
• Đi về từ vùng đang có dịch bệnh do vi rút Ebola.
• Trực tiếp xử lý hoặc tiếp xúc với động vật ốm/chết do vi rút Ebola.
• Lưu ý: Không tự điều trị tại nhà khi nghi ngờ Ebola.
5. Người dân cần làm gì để phòng bệnh?
- Để phòng lây nhiễm Ebola, người dân cần:
• Hạn chế tiếp xúc với người nghi ngờ mắc bệnh.
• Không tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch cơ thể, đồ dùng cá nhân của người bệnh.
• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
• Nếu là người chăm sóc người bệnh, cần sử dụng trang bị phòng hộ cá nhân đúng cách.
• Không tự ý vận chuyển người bệnh nếu chưa có hướng dẫn chuyên môn.
• Nếu từng tiếp xúc gần với ca nghi ngờ hoặc xác định, cần theo dõi sức khỏe trong 21 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối.
• Khi xuất hiện triệu chứng, thông báo ngay cho cơ sở y tế gần nhất để được cách ly, chẩn đoán và điều trị kịp thời.
- Người tiếp xúc gần không được:
• Cho sữa.
• Hiến máu.
• Hiến mô, tạng.
• Hiến tinh dịch trong vòng 21 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối.
6. Khuyến cáo quan trọng từ Bộ Y tế
- Bộ Y tế nhấn mạnh:
• Tất cả ca nghi ngờ Ebola phải được khám tại bệnh viện.
• Ca nghi ngờ cần được cách ly và lấy mẫu xét nghiệm đặc hiệu.
• Ca xác định cần nhập viện điều trị và cách ly hoàn toàn.
• Không cách ly và điều trị tại nhà đối với ca nghi ngờ hoặc ca xác định.
• Cần thực hiện nghiêm các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn.
• Thi thể người bệnh tử vong do Ebola có tính lây nhiễm rất cao, cần xử lý theo quy định đối với bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
- Về vắc xin: theo tài liệu Bộ Y tế, vắc xin Ervebo được phê duyệt để phòng ngừa lây nhiễm loài Zaire ebolavirus; các loài khác chưa có vắc xin phù hợp tính đến thời điểm hiện tại.
7. Cùng chủ động phòng bệnh
- Ebola nguy hiểm nhưng có thể giảm nguy cơ lây lan nếu người dân nhận biết sớm, không chủ quan và đến cơ sở y tế kịp thời.
- Hãy bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng bằng cách theo dõi sức khỏe, giữ vệ sinh cá nhân, tránh tiếp xúc nguy cơ và tuân thủ khuyến cáo của Bộ Y tế.
Hình ảnh minh họa
Võ Tấn Cường
PHÒNG KHTH