Đầu năm 2026, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ (HHS) phối hợp với Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) công bố Hướng dẫn dinh dưỡng dành cho người Mỹ giai đoạn 2025–2030 (Dietary Guidelines for Americans – DGA). Đây là bộ khuyến nghị dinh dưỡng liên bang được cập nhật định kỳ 5 năm một lần, có vai trò định hướng cho các chương trình dinh dưỡng cộng đồng, trường học và chăm sóc sức khỏe.
Bản cập nhật lần này cho thấy một sự điều chỉnh đáng chú ý trong cấu trúc tháp dinh dưỡng, thường được gọi là “tháp dinh dưỡng đảo chiều”.
Những thay đổi chính trong tháp dinh dưỡng mới
1. Tăng vai trò của protein trong khẩu phần
Hướng dẫn mới khuyến nghị lượng protein khoảng 1,2–1,6 g/kg cân nặng/ngày, cao hơn so với các khuyến cáo trước đây. Tỷ lệ năng lượng từ protein theo đó có thể đạt khoảng 20% tổng năng lượng khẩu phần.
Mức này nhằm:
• Duy trì và bảo vệ khối cơ
• Hỗ trợ chuyển hóa
• Giảm nguy cơ suy giảm cơ ở người trung niên và cao tuổi
2. Ưu tiên thực phẩm toàn phần, ít chế biến
Tháp dinh dưỡng mới nhấn mạnh lựa chọn:
• Thực phẩm tươi
• Bữa ăn nấu tại nhà
• Giảm thực phẩm chế biến sẵn, nhiều muối, đường và chất béo không lành mạnh
Đây là điểm nhất quán với nhiều bằng chứng khoa học về phòng ngừa béo phì và bệnh mạn tính.
3. Tinh bột vẫn cần, nhưng cần chọn lọc
Carbohydrate không bị loại bỏ, tuy nhiên:
• Ngũ cốc nguyên hạt (gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám…) được khuyến nghị
• Tinh bột tinh chế (bánh mì trắng, bánh quy, mì ăn liền…) cần hạn chế
Lượng ngũ cốc được đề xuất khoảng 2–4 khẩu phần/ngày, tùy nhu cầu năng lượng.
4. Hạn chế tối đa đường bổ sung
Hướng dẫn mới tiếp tục nhấn mạnh:
• Giảm nước ngọt, bánh kẹo, thực phẩm chứa nhiều đường tinh luyện
• Nhằm giảm nguy cơ béo phì, đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch
5. Sữa và chế phẩm sữa: không loại bỏ hoàn toàn chất béo
Sữa và chế phẩm sữa vẫn được khuyến nghị khoảng 3 khẩu phần/ngày (theo khẩu phần 2.000 kcal). Chất béo tự nhiên trong sữa được xem là có thể chấp nhận nếu sử dụng điều độ, thay vì loại bỏ hoàn toàn như một số quan điểm trước đây.
Các khuyến nghị nền tảng vẫn được duy trì
• Rau và trái cây: khoảng 3 khẩu phần rau + 2 khẩu phần trái cây/ngày
• Trẻ nhỏ: sữa mẹ là tối ưu trong 6 tháng đầu; hạn chế tiếp xúc với đường bổ sung trong những năm đầu đời
• Rượu bia: khuyến cáo hạn chế tối đa, không còn nhấn mạnh ngưỡng “an toàn” như trước
Liên hệ và vận dụng tại Việt Nam
Cấu trúc khẩu phần cần được điều chỉnh phù hợp với đặc điểm văn hóa và thói quen ăn uống của người Việt Nam:
• Tỷ lệ chất bột đường trong khẩu phần truyền thống thường chiếm khoảng 50–55% tổng năng lượng
• Chất béo nên duy trì ở mức 20–30% tổng năng lượng
• Nguồn thực phẩm thực vật như gạo, đậu, rau xanh, củ quả vẫn giữ vai trò nền tảng
• Việc tăng protein, đặc biệt là protein động vật, cần thực hiện có kiểm soát, phù hợp với tình trạng sức khỏe và nhu cầu từng cá nhân
Tại Việt Nam, Viện Dinh dưỡng Quốc gia đã xây dựng các mô hình tháp dinh dưỡng riêng theo nhóm tuổi, thể hiện nguyên tắc chung: Nhóm thực phẩm ở đáy tháp sử dụng nhiều hơn, nhóm ở đỉnh tháp cần hạn chế.
Nguồn hình: Viện dinh dưỡng
Kết luận
Hướng dẫn dinh dưỡng Hoa Kỳ giai đoạn 2025–2030 cho thấy xu hướng rõ ràng: chú trọng chất lượng thực phẩm, tăng vai trò protein, giảm đường và thực phẩm chế biến, đồng thời vẫn duy trì sự cân đối giữa các nhóm chất.
Việc vận dụng các khuyến nghị này cần được điều chỉnh linh hoạt, phù hợp với thể trạng, điều kiện kinh tế và văn hóa ẩm thực của người Việt Nam, nhằm đạt mục tiêu lâu dài là ăn uống khoa học, bền vững và có lợi cho sức khỏe.
Tài liệu tham khảo:
1. Healthline. (2026). New food pyramid: MAHA recommends fewer added sugars, processed foods. https://www.healthline.com/health-news/2025-2030-dietary-guidelines-for-americans-key-changes
2. Hogan Lovells. (2026). HHS and USDA issue dietary guidelines for Americans, 2025–2030. https://www.hoganlovells.com/en/publications/hhs-and-usda-issue-dietary-guidelines-for-americans-20252030
3. National CACFP Sponsors Association. (2026, January 8). 2025–2030 dietary guidelines for Americans released. https://www.cacfp.org/2026/01/08/2025-2030-dietary-guidelines-for-americans-released/
4. Trần, N. Q. L. (n.d.). Hướng dẫn sử dụng tháp dinh dưỡng cho người cao tuổi. Viện Dinh dưỡng – Trung tâm Giáo dục Truyền thông Dinh dưỡng. https://viendinhduong.vn/vi/article/tin-tuc/huong-dan-su-dung-thap-dinh-duong-cho-nguoi-cao-tuoi-68baa5e00ca85001dd026ee2
Nguồn: TỔ DINH DƯỠNG